Blog – Ženski kolektivi

 Žensko kulturalno liderstvo: moć, prepreke, istorijati, budućnost

Fokus feminističkog delovanja u Srbiji i u postjugoslovenskom prostoru trenutno je disparatan, i u skladu sa vremenom u kojem se na poznata područja političke borbe nadovezuju nova, a neretko i sklapaju novi savezi u uslovima progredirajućih, rapidnih i eksponencijalnih blisko povezanih globalnih i lokalnih promena (borba za vodu, vazduh, delove grada, delove zemlje, tržišna orijentacija kulture, još uvek nenačet problem upliva „pristrasnih“ veštačkih inteligencija u svakodnevicu / privatnost / elementarni život koji je na pragu da eksplodira u lice ovdašnje javnosti). Javljaju se i druga raslojavanja unutar pokreta koja odražavaju bitno različita viđenja feminizma, glavne linije političke borbe i nužnosti uvezivanja sa drugim društvenim pokretima, ali i generacijski rasap i nejedinstvo. Postavlja se pitanje o ulozi feminističkog rada u polju kulture: u okolnostima gde je najčešće u pitanju borba za goli život, te narušavanje teško stečenih i u punom obimu nikad dosegnutih prava za žene i za druge društvene grupe marginalizovane na osnovu rodne, seksualne orijentacije, boje kože, drugačijih fizičkih karakteristika, etničke pripadnosti, itd, tamo gde samoregenerišući pipci patrijarhata iznova i iznova udaraju na mukotrpno izborene pobede feminizma, šta feministički rad u kulturi može da učini, i šta sve obuhvata? Da li je feministička proizvodnja znanja i značenja u kulturi prevashodno centripetalna, okrenuta samoj feminističkoj zajednici / sceni? Da li je svaka feministički intonirana praksa feminizam per definitionem, da li se kao takva performativno ustanovljuje, ili mora postojati neki širi konsenzus u vezi s tim? Šta je kulturalni feminizam i ima li ga svrhe redefinisati i mobilisati kao zasebno polje feminističkog napora, u situaciji kada čitava scena biva izdeljena različitim ideološkim ciljevima? Da li kulturalni feminizam mora / treba da bude prijemčiv, igriv? Ili je pre svega to temeljna društvena kritika statusa quo u današnjoj Srbiji i na Balkanu? Ako jeste, kome se ta kritika obraća i da li probija granice „integrisanog kola“, pri čemu se ta Haravejina metafora ovde može preobraziti u multipotencijalnost, ali i usku integrisanost, zatvorenost same feminističke scene? Konačno, da li se mejnstrim kultura može nekada punopravno uključiti u feminističko delovanje i kakve tu saveze možemo ili treba da sklapamo?

U ranijoj raspravi povodom teze feminističke teoretičarke Kristen Godsi da se u istočnoevropskom feminizmu obrt ka kulturalnom sektoru može poistovetiti sa tzv. „dizajniranim feminizmom“ jer ključno mimoilazi pitanje presecanja roda i klase, a u duhu nekritičkog prisvajanja neoliberalnog modela, navela sam da se ranije kritike kako samog kulturalnog feminizma (e.g. kruto shvaćene ženskosti u vidu „ženske suštine“ i posledično izvedene „ženske kulture“ u esencijalističkom ključu), tako i kulturalizacije feminizma kao razvodnjavanja stvarne feminističke borbe, a na koju je ukazala Godsi (Ghodsee 2004), ne mogu u potpunosti primeniti na situaciju u Srbiji i u širem postjugoslovenskom kontekstu, najpre jer se može prepoznati uzlet u političkom potencijalu ovdašnjeg feminističkog pokreta, a gde sam pokret u užem smislu, skupa sa „feminizmom informisanim inicijativama i srodnim formama društvene borbe“ polje svog delovanja pronalazi i u „u kulturi shvaćenoj u vidu ukupnosti materijalnih označiteljskih praksi stvaranja i političke artikulacije svakodnevice“ (Nenić 2018, 104). I dalje stojim pri stavu da su kulturalne prakse, u širokom rasponu od mobilizacije umetnosti do popularne kulture i kulture svakodnevice, područje u kojem je feminističko delovanje, istina, često moguće sagledati kao specijalizovano i / ili utopljeno u kakofoniju generalne kulturalne proizvodnje, no jednovremeno gde poseduje mogućnost da se posrednim, ali moćnim sredstvima koja uključuju aluzivnost, mobilizaciju afekta, izmeštanje / resemantizaciju konvencionalnih kulturalnih formi, praksi i običaja, takođe sprovode, obezbeđuju ili trasiraju korenite društvene promene. Ipak, ova je perspektiva u trenutnoj situaciji marginalizovana i često svedena na odbacivanje „kulturalnog feminizma“, i pežorativnu upotrebu određenja „festivalizacija feminizma“, „dizajnirani feminizam“, docnije i „hešteg aktivizam“. Može se zapaziti da se, načelno uzevši od 2000ih, zapaža uzlet feminističkih intervencija u domenu kulture, bilo da se radi o feminističkom oblikovanju javnih politika i formiranju specifičnih javnih prostora i inicijativa namenjenih ženama, LGBT zajednici, pripadnicima marginalizovanih i ugnjetavanih društvenih grupa, ili o umetnosti i kulturi koja na različite načine upošljava – afirmativno, kritički, otkrivajuće – žensku perspektivu. Od mog poslednjeg formalnog bavljenja kulturalnim feminizmom i ovdašnjom scenom, pre svega par godina, situacija se promenila u smislu da su se javile ili upadljivije prikazale nove feminističke inicijative, ali i da se javila disperzija ovdašnjeg feminističkog pokreta i scene, koju, na osnovu etnografskih intervjua koje sam sprovela, jedan deo feministkinja vidi kao spektar umnoženih pozicija, dok druge govore o izostajanju suštinskog transgeneracijskog dijaloga, kao i produbljivanju podela na osnovu različitih ideoloških fokusa i temeljnih pitanja. Ovaj rasap prisutan je i u javnom diskursu. Primera radi, novinarka Ana Jakšić na sledeći način sagledava trenutni presek feminističke scene: „uz dužno poštovanje i zahvalnost za sve što su prethodne generacije učinile za ženska i LGBT prava, trenutno se feminizam u Srbiji svodi na nekoliko tužnih grupica koje organizuju tužne skupove i događaje, a to ne mora i ne treba da bude slučaj.“ („Šta je feminizam danas u Srbiji?“ https://talas.rs/2018/07/20/feminizam-u-srbiji-danas/)

Godinu dana kasnije, BeFem festival u detaljnom opisu svog 10. izdanja, u kojem se govori o istorijatu ovdašnjeg feminizma od zasnivačke konferencije Drug-ce žene u SFRJ, preko feminizma devedesetih i novih tema koje su se otvarale 2000ih, sa nadom ističe kako „posle deset godina, raznolikost, provokacija i radost ženske misli i akcije nastavljaju da rastu u novim oblicima“. Valja istaći da BeFem, uz naznačeni optimizam, takođe istrajava i u građenju kritičkog i otvorenog pogleda uperenog prema samoj sceni, i debatama koje je potresaju.

Uz sve rečeno, ostaje otvoreno pitanje mog predloga da se kulturalni feminizam prevede iz nekadašnje postavke u kojoj je to esencijalističko zalaganje za pretpostavljenu zasebnu i odredivu žensku kulturu, ponegde shvaćeno i u vidu ekofeminizma, prema modelu gde kulturalne prakse predstavljaju značajno polje feminističke intervencije, i gde bi se navedeni model kulturalnog feminizma razvijao u vidu utemeljene teorije, krenuvši od konkretnih praksi, inicijativa, te njihovih namerenih i ostvarenih učinaka, a potom i predstavljao korak ka potencijalno učinkovitijem i taktičkom modeliranju novih veza uže feminističke scene, pokreta i kulture sa drugim društvenim prostorima, koji nisu nužno naklonjeni feminističkim postulatima.

https://www.academia.edu/43119095/Feminizam_u_kulturi
Konkretno, to podrazumeva izlazak feminizma izvan integrisanog kruga i iskorak u oprezno, a ponekad i neprijateljski raspoložene kontekste, u sferu institucionalnog delovanja i u saveze koji ranije nisu bili mislivi, ostane li se pri generacijskim savezima i ključnoj povezanosti feminizma delujućeg u kulturi sa izvesnom supkulturalnom estetikom, o kojoj govori teoretičarka Eba Vit Bretstrem. Primera radi, metal bend Nemesis uspostavlja tu vrstu delovanja kada jednovremeno nastupa u okruženju ovdašnje metal scene, i dalje prevashodno orijentisane ka muškarcima kao izvođačima i fanovima, ali ne pristajući na zadate uloge u tom kontekstu, i u drugim situacijama iskazujući afilijaciju sa ženskim i feminističkim kontekstima. Iako veza sa feminizmom nije izravna, u smislu da sve članice sastava jednako sebe vide u tom određenju, izričite su u tome da nijedna od njih nije „antifeministkinja ili sluškinja patrijarhata“. Postoje i izvođačice koje pripadaju muzičkim kontekstima u kojima je žensko delovanje često ograničeno u smislu izraza i odabira muzičkih sredstava, kao što je slučaj sa tzv. etno muzikom, gde se ženama najčešće sugeriše da budu pevačice i da ne odstupaju od manje-više verne reprodukcije tradicije, ili da ako to čine, intervenišu nad aspektima kao što je boja glasa ili ukrasi u pevanju, dok su „krupnije“ strukturne promene nešto što im se ne poverava lako, prećutnim konsenzusom ili odobrenjem zajednice. Ipak, umetnice kao što je Kezz (Tamara Ristić), koja pomera granice izraza praveći one-girl show u kojem koristi elektronske loop-ove i naslojavanja sopstvenog glasa koji snima na licu mesta, izvodeći tradicionalne pesme, uspevaju da promene „zakone“ žanra i da to čine oslanjajući se na oslobađajuće aspekte tehnologije (ona ne zavisi od pratećeg benda, već sama sebi obezbeđuje pratnju, „back vokale“ i slično), a ujedno se uključuju, kao u njenom slučaju, u feministički kulturni prostor, kroz festivale i druge forme javnih nastupa.

Možemo se, dakle, osvrnuti na nekoliko potencijalnih aspekata kulturalnog feminizma sagledanog u praksi formalizovanih, neformalnih i ad hoc kolektiva / grupa, uz jednovremeno posmatranje globalnih i lokalnih preduslova koji otvaraju, a ponegde i nagrizaju mogućnost aktivističkog i kulturalnog delovanja.

Razlikujemo više mogućih oblika kulturalnog feminizma, od kojih se glavnica pretežno odnosi na unutarfeminističke i feministički intonirane oblike rada u kulturi, povezane sa nezavisnom / supkulturalnom feminističkom scenom, a na koje se može primeniti zasebna odrednica „aktivističke estetike kulturalnog feminizma“ Ebe Vit-Bretstrem. Na ovdašnjoj sceni, kontinuirani rad različitih inicijativa poput kolektiva pri feminističkom kulturnom centru BeFem, fondacije Rekonstrukcija ženski fond, projekta Femix, kolektiva mladih književnih kritičarki “Pobunjene čitateljke”, te drugih samoorganizovanih inicijativa, poput radio emisije Zvučna etnografija, može se opredeliti kao lokalna, zasebna artikulacija kulturalizacije feminizma, koja je u proteklih dvadesetak godina radila na promociji feminističke kulture, aktivizma, umetnosti i znanja, ali i na različite načine pokušala da dopre do šire javnosti kao ciljne grupe. Pored toga, prepoznaju se i prakse ženskog delovanja i rada u kulturi i umetnosti koje nemaju izravnu, deklarativnu vezu sa feminističkim pokretom, ali crpu iz njega, ili se pak oslanjaju na idejni kontekst feminizma koji je kooptirala dominantna kultura u Srbiji. Ove dve sfere su u najboljem slučaju labavo povezane, a neretko ostaju odelite, bez udruživanja snaga, dijaloga, svrhovite disperzije feminističkog učinka. Izložiću ovde hipotezu da je neuspeh generacijskog unutarfeminističkog komuniciranja u području kulturalne mobilizacije feminizma zapravo povezan sa činjenicom da je svaka generacijska kohorta prepoznavala onu verziju prijemčive i “podobne” kulture koju je prihvatala kao svoju (sa naglaskom na tome da se radi pre svega o urbanim, neretko i specijalističkim ili kompleksnim kulturalnim praksama, poput visoke umetnosti, književnosti, alternativne kulture sa predznakom određenog perioda, itd), i da se ta usmerenost na sopstveno polje iskustva povratno odražava na (ne)mogućnost feminizma da krupnije zauzme različite kulturne domene u kojima bi doseg feminističkih ideja bio širi.

Fokus feminističkog delovanja u Srbiji i u postjugoslovenskom prostoru trenutno je disparatan, i u skladu sa vremenom u kojem se na poznata područja političke borbe nadovezuju nova, a neretko i sklapaju novi savezi u uslovima progredirajućih, rapidnih i eksponencijalnih blisko povezanih globalnih i lokalnih promena (borba za vodu, vazduh, delove grada, delove zemlje, tržišna orijentacija kulture, još uvek nenačet problem upliva „pristrasnih“ veštačkih inteligencija u svakodnevicu / privatnost / elementarni život koji je na pragu da eksplodira u lice ovdašnje javnosti). Javljaju se i druga raslojavanja unutar pokreta koja odražavaju bitno različita viđenja feminizma, glavne linije političke borbe i nužnosti uvezivanja sa drugim društvenim pokretima, ali i generacijski rasap i nejedinstvo. Postavlja se pitanje o ulozi feminističkog rada u polju kulture: u okolnostima gde je najčešće u pitanju borba za goli život, te narušavanje teško stečenih i u punom obimu nikad dosegnutih prava za žene i za druge društvene grupe marginalizovane na osnovu rodne, seksualne orijentacije, boje kože, drugačijih fizičkih karakteristika, etničke pripadnosti, itd, tamo gde samoregenerišući pipci patrijarhata iznova i iznova udaraju na mukotrpno izborene pobede feminizma, šta feministički rad u kulturi može da učini, i šta sve obuhvata? Da li je feministička proizvodnja znanja i značenja u kulturi prevashodno centripetalna, okrenuta samoj feminističkoj zajednici / sceni? Da li je svaka feministički intonirana praksa feminizam per definitionem, da li se kao takva performativno ustanovljuje, ili mora postojati neki širi konsenzus u vezi s tim? Šta je kulturalni feminizam i ima li ga svrhe redefinisati i mobilisati kao zasebno polje feminističkog napora, u situaciji kada čitava scena biva izdeljena različitim ideološkim ciljevima? Da li kulturalni feminizam mora / treba da bude prijemčiv, igriv? Ili je pre svega to temeljna društvena kritika statusa quo u današnjoj Srbiji i na Balkanu? Ako jeste, kome se ta kritika obraća i da li probija granice „integrisanog kola“, pri čemu se ta Haravejina metafora ovde može preobraziti u multipotencijalnost, ali i usku integrisanost, zatvorenost same feminističke scene? Konačno, da li se mejnstrim kultura može nekada punopravno uključiti u feminističko delovanje i kakve tu saveze možemo ili treba da sklapamo?

U ranijoj raspravi povodom teze feminističke teoretičarke Kristen Godsi da se u istočnoevropskom feminizmu obrt ka kulturalnom sektoru može poistovetiti sa tzv. „dizajniranim feminizmom“ jer ključno mimoilazi pitanje presecanja roda i klase, a u duhu nekritičkog prisvajanja neoliberalnog modela, navela sam da se ranije kritike kako samog kulturalnog feminizma (e.g. kruto shvaćene ženskosti u vidu „ženske suštine“ i posledično izvedene „ženske kulture“ u esencijalističkom ključu), tako i kulturalizacije feminizma kao razvodnjavanja stvarne feminističke borbe, a na koju je ukazala Godsi (Ghodsee 2004), ne mogu u potpunosti primeniti na situaciju u Srbiji i u širem postjugoslovenskom kontekstu, najpre jer se može prepoznati uzlet u političkom potencijalu ovdašnjeg feminističkog pokreta, a gde sam pokret u užem smislu, skupa sa „feminizmom informisanim inicijativama i srodnim formama društvene borbe“ polje svog delovanja pronalazi i u „u kulturi shvaćenoj u vidu ukupnosti materijalnih označiteljskih praksi stvaranja i političke artikulacije svakodnevice“ (Nenić 2018, 104). I dalje stojim pri stavu da su kulturalne prakse, u širokom rasponu od mobilizacije umetnosti do popularne kulture i kulture svakodnevice, područje u kojem je feminističko delovanje, istina, često moguće sagledati kao specijalizovano i / ili utopljeno u kakofoniju generalne kulturalne proizvodnje, no jednovremeno gde poseduje mogućnost da se posrednim, ali moćnim sredstvima koja uključuju aluzivnost, mobilizaciju afekta, izmeštanje / resemantizaciju konvencionalnih kulturalnih formi, praksi i običaja, takođe sprovode, obezbeđuju ili trasiraju korenite društvene promene. Ipak, ova je perspektiva u trenutnoj situaciji marginalizovana i često svedena na odbacivanje „kulturalnog feminizma“, i pežorativnu upotrebu određenja „festivalizacija feminizma“, „dizajnirani feminizam“, docnije i „hešteg aktivizam“. Može se zapaziti da se, načelno uzevši od 2000ih, zapaža uzlet feminističkih intervencija u domenu kulture, bilo da se radi o feminističkom oblikovanju javnih politika i formiranju specifičnih javnih prostora i inicijativa namenjenih ženama, LGBT zajednici, pripadnicima marginalizovanih i ugnjetavanih društvenih grupa, ili o umetnosti i kulturi koja na različite načine upošljava – afirmativno, kritički, otkrivajuće – žensku perspektivu. Od mog poslednjeg formalnog bavljenja kulturalnim feminizmom i ovdašnjom scenom, pre svega par godina, situacija se promenila u smislu da su se javile ili upadljivije prikazale nove feminističke inicijative, ali i da se javila disperzija ovdašnjeg feminističkog pokreta i scene, koju, na osnovu etnografskih intervjua koje sam sprovela, jedan deo feministkinja vidi kao spektar umnoženih pozicija, dok druge govore o izostajanju suštinskog transgeneracijskog dijaloga, kao i produbljivanju podela na osnovu različitih ideoloških fokusa i temeljnih pitanja. Ovaj rasap prisutan je i u javnom diskursu. Primera radi, novinarka Ana Jakšić na sledeći način sagledava trenutni presek feminističke scene: „uz dužno poštovanje i zahvalnost za sve što su prethodne generacije učinile za ženska i LGBT prava, trenutno se feminizam u Srbiji svodi na nekoliko tužnih grupica koje organizuju tužne skupove i događaje, a to ne mora i ne treba da bude slučaj.“ („Šta je feminizam danas u Srbiji?“ https://talas.rs/2018/07/20/feminizam-u-srbiji-danas/)

Godinu dana kasnije, BeFem festival u detaljnom opisu svog 10. izdanja, u kojem se govori o istorijatu ovdašnjeg feminizma od zasnivačke konferencije Drug-ce žene u SFRJ, preko feminizma devedesetih i novih tema koje su se otvarale 2000ih, sa nadom ističe kako „posle deset godina, raznolikost, provokacija i radost ženske misli i akcije nastavljaju da rastu u novim oblicima“. Valja istaći da BeFem, uz naznačeni optimizam, takođe istrajava i u građenju kritičkog i otvorenog pogleda uperenog prema samoj sceni, i debatama koje je potresaju.

Uz sve rečeno, ostaje otvoreno pitanje mog predloga da se kulturalni feminizam prevede iz nekadašnje postavke u kojoj je to esencijalističko zalaganje za pretpostavljenu zasebnu i odredivu žensku kulturu, ponegde shvaćeno i u vidu ekofeminizma, prema modelu gde kulturalne prakse predstavljaju značajno polje feminističke intervencije, i gde bi se navedeni model kulturalnog feminizma razvijao u vidu utemeljene teorije, krenuvši od konkretnih praksi, inicijativa, te njihovih namerenih i ostvarenih učinaka, a potom i predstavljao korak ka potencijalno učinkovitijem i taktičkom modeliranju novih veza uže feminističke scene, pokreta i kulture sa drugim društvenim prostorima, koji nisu nužno naklonjeni feminističkim postulatima.

https://www.academia.edu/43119095/Feminizam_u_kulturi
Konkretno, to podrazumeva izlazak feminizma izvan integrisanog kruga i iskorak u oprezno, a ponekad i neprijateljski raspoložene kontekste, u sferu institucionalnog delovanja i u saveze koji ranije nisu bili mislivi, ostane li se pri generacijskim savezima i ključnoj povezanosti feminizma delujućeg u kulturi sa izvesnom supkulturalnom estetikom, o kojoj govori teoretičarka Eba Vit Bretstrem. Primera radi, metal bend Nemesis uspostavlja tu vrstu delovanja kada jednovremeno nastupa u okruženju ovdašnje metal scene, i dalje prevashodno orijentisane ka muškarcima kao izvođačima i fanovima, ali ne pristajući na zadate uloge u tom kontekstu, i u drugim situacijama iskazujući afilijaciju sa ženskim i feminističkim kontekstima. Iako veza sa feminizmom nije izravna, u smislu da sve članice sastava jednako sebe vide u tom određenju, izričite su u tome da nijedna od njih nije „antifeministkinja ili sluškinja patrijarhata“. Postoje i izvođačice koje pripadaju muzičkim kontekstima u kojima je žensko delovanje često ograničeno u smislu izraza i odabira muzičkih sredstava, kao što je slučaj sa tzv. etno muzikom, gde se ženama najčešće sugeriše da budu pevačice i da ne odstupaju od manje-više verne reprodukcije tradicije, ili da ako to čine, intervenišu nad aspektima kao što je boja glasa ili ukrasi u pevanju, dok su „krupnije“ strukturne promene nešto što im se ne poverava lako, prećutnim konsenzusom ili odobrenjem zajednice. Ipak, umetnice kao što je Kezz (Tamara Ristić), koja pomera granice izraza praveći one-girl show u kojem koristi elektronske loop-ove i naslojavanja sopstvenog glasa koji snima na licu mesta, izvodeći tradicionalne pesme, uspevaju da promene „zakone“ žanra i da to čine oslanjajući se na oslobađajuće aspekte tehnologije (ona ne zavisi od pratećeg benda, već sama sebi obezbeđuje pratnju, „back vokale“ i slično), a ujedno se uključuju, kao u njenom slučaju, u feministički kulturni prostor, kroz festivale i druge forme javnih nastupa.

Možemo se, dakle, osvrnuti na nekoliko potencijalnih aspekata kulturalnog feminizma sagledanog u praksi formalizovanih, neformalnih i ad hoc kolektiva / grupa, uz jednovremeno posmatranje globalnih i lokalnih preduslova koji otvaraju, a ponegde i nagrizaju mogućnost aktivističkog i kulturalnog delovanja.

Razlikujemo više mogućih oblika kulturalnog feminizma, od kojih se glavnica pretežno odnosi na unutarfeminističke i feministički intonirane oblike rada u kulturi, povezane sa nezavisnom / supkulturalnom feminističkom scenom, a na koje se može primeniti zasebna odrednica „aktivističke estetike kulturalnog feminizma“ Ebe Vit-Bretstrem. Na ovdašnjoj sceni, kontinuirani rad različitih inicijativa poput kolektiva pri feminističkom kulturnom centru BeFem, fondacije Rekonstrukcija ženski fond, projekta Femix, kolektiva mladih književnih kritičarki “Pobunjene čitateljke”, te drugih samoorganizovanih inicijativa, poput radio emisije Zvučna etnografija, može se opredeliti kao lokalna, zasebna artikulacija kulturalizacije feminizma, koja je u proteklih dvadesetak godina radila na promociji feminističke kulture, aktivizma, umetnosti i znanja, ali i na različite načine pokušala da dopre do šire javnosti kao ciljne grupe. Pored toga, prepoznaju se i prakse ženskog delovanja i rada u kulturi i umetnosti koje nemaju izravnu, deklarativnu vezu sa feminističkim pokretom, ali crpu iz njega, ili se pak oslanjaju na idejni kontekst feminizma koji je kooptirala dominantna kultura u Srbiji. Ove dve sfere su u najboljem slučaju labavo povezane, a neretko ostaju odelite, bez udruživanja snaga, dijaloga, svrhovite disperzije feminističkog učinka. Izložiću ovde hipotezu da je neuspeh generacijskog unutarfeminističkog komuniciranja u području kulturalne mobilizacije feminizma zapravo povezan sa činjenicom da je svaka generacijska kohorta prepoznavala onu verziju prijemčive i “podobne” kulture koju je prihvatala kao svoju (sa naglaskom na tome da se radi pre svega o urbanim, neretko i specijalističkim ili kompleksnim kulturalnim praksama, poput visoke umetnosti, književnosti, alternativne kulture sa predznakom određenog perioda, itd), i da se ta usmerenost na sopstveno polje iskustva povratno odražava na (ne)mogućnost feminizma da krupnije zauzme različite kulturne domene u kojima bi doseg feminističkih ideja bio širi.

Pišite nam

Vaši predlozi, sugestije i inicijative će biti dobrodošle i korisne za naš projekat.